India gam suahtak nang makaipa

Tuapa kua hiam?
1948 January nitak khat India, New Delhi aom hindi te biakinn neukhat sung pan mipa khat thau tawh kikaplum hi. Tua kapathuak mipa in “Pasian” “Pasian” ci in kiko kawm in leilak ah hongtuk in a huntakna hong bei hi. Tuapa in Minthanna, zaa, hauhna bangmah neilo hi. Ahih hangin a sih tak ciangin leitungbup in dahpih hi. Kala minam te nasiatak in dahin kap ngeingai uhhi.Tua asi pen kua hiam? tua asipa thu ensuk dihni.

Kala gam pen nidang in mangkang ten uk uhhi. Gammi te zawng thei mahmah in silh ding neilo, nek ding neilo in om uhhi. Tua hunlai in gammi 400 million phahi. Mi tawm bek hau in tampi tak te zawng thei mahmah uhhi. Tua ahihman in suahtakna ngah nang hanciam uhhi. Suahtaknang a hanciam makai tampi om hi. Tuate sungpan in aminthang penpen makaipa pen tua asi pa hi.

1869 kum in pianghi. Hindi biakna zuihi. laizom 3 pha uhhi. amah aneupen hi. Acitak, thumaan naupang khat hi. Aneutung a kipan sang kah hi. Hindu te naupang no keukeu lai mahin kiteng uhhi. kum 13 aphak in zi nei in sang zong zom suak hi.

Kum 19 in a u in london ah pilna sin dingin puakhi. Ta khat nei ta hi. Azi ata nusia in london ah law lam sin hi. kum 2 leh lang bang asin khit ciang in lukhu nelkaai ngah hi. Agam ah ciah kik hi. lawyer sem hi, thumaan lua ahih man in kuaman cial nuam lo, a sumlut tawm hi.

Ni khat ni ciang lawyer semding in hongki cial hi. amun pen south africa hi. kala gam tawh kigamla mahmah hi. tua mun ah kala minam tulza kiim bang om uhhi. tua mun zong mangkang ten uk in, kala te genthei mahmah uhhi.

Ni khat meileng tawh khual hong zin hi. a ma tuan na pen first class hi. mikang numei khatin tuapa amuh ciang, amah tawh tuangkhawm nuamlo ahih man in meileng mangpi te kiangah khia hi. mangpi pan tuapa kaikhia in bawl sia hi. tua a kipan mikang te tungah khasia mahmah hi.

Tua a kipan in mikangte simmawh, bawlsiatna te lehdo kik dingin khensat hi. Gandhi in south africa a om kala minam te kimuh khoppih hi. mikang ten mivom te hongbawlsiatdan genhi. Ciahin kala gam ah zong genhi. south africa a aminam te kibawlsiat dan kala gam ah genkawikawi hi.

Gandhi in kala gamah thu agen khit ciangin africa ah hongpai kik hi. Africa atun kik ciangin mikang ten Gandhi vuagawp uhhi. Kaamphatna tawh nupi khatin Gandhi honghon a, suakta hi. Gandhi in amah abawlsiate zumah khialo hi. thukkiklo hi. kanuntak na honglak uhhang zong kathuakdinghi, thumaan ah kadingding hi ci-in kiciamhi.

Gandhi makaihna nuai ah kala mite kithuhual mahmah uhhi. south africa a mangkang te simmawh na pan lehdo kik uhhi. kithuhual uh a hihmanin mangkang ten zong bangmah cizo tuanlo uhhi. 1914 in mangkang bupan gandhi sam in kimuhkhop pih hi, tuapan in thukhun thakkhat bawlkhia uha south africa ah kala te hong nakthei zawdeuh uhhi.

1915 ciangin Gandhi kala gam ah ciahkik hi. kala ten gandhi itthei mahmah uhhi. kalagam ah mangkang tebawl thukhun in kala teadingin aphattuamna omlo hi. Tua ahihmanin suahtakna ngahnang hanciam uhhi. 1920 ciangin kala gambup in lungphona neiding in hanthawn hi. saikhempeuh khak khin uhhi. Gandhi in gongtat loh ding in khamhi.

Ahih hangin kala ten alungsim uh kemzolo uh ahih man in lungphona gualzo lo uhhi. tha kikim lo a hihmanin hiamtawileng lel ding cih theihsa a hih manin Gandhi in athu tawh hih ding in gelzawhi.

Tua ahihmanin gambup in gamdangvan zatloh ding in hanthawn hi. amau leh amau muipei ing siamngan uhhi. Mipi in gandhi thu mang uh ahihmanin amauleh amau siamngan uhhi. tua nungah puan factory hongnei zo uhhi.

Hindu te pen nampi namneu ci in kideidan mahmah uhhi. tuapen a uk mangkang ten ametla in amau leh amau aki muhdah nangin inbawl hi. kiteel hunciang meepiak na ah atuam tuak a piakding in mangkang ten vaihawmhi. Hih vaihawmna Gandhi in sangzolo ahihman in annelo in kisihbawl sawmhi. tua ahihmanin hindu te amau leh amau hongki lem tuah in, kumpi in zong phal kik in mee akibang in piakhawm thei kik uhhi.

Galpi nihna hongtung hi. Gandi in zong suahtaknang ngen hi. mangkang kumpi in Gandhi leh adang makai te thongah khia hi. kumnih khit ciangin khahkhia kik hi.

Galpi nihna khit ciangin kala gam mangkang kumpi in suahtakna pia hi. kala gam ah Hindi leh Muslim minam nih om hi. Suahtakna ngah kuanin tuaminam nih te kilem loin gamkitamhi. Gandhi zong dahmahmahhi.

1947 in kala gam in suahtakna ngahhi. Hindi te leh Muslim te kilemlo in kithat ziahziah uhhi. Tua hangin Gandi in anne nuamlo in kisih bawl sawm leuleu hi. Tua ahihmanin Hindi makai te leh Muslim makai te kilemna bawl uhhi. Tua khitciang anne kik panhi.

Gandhi pen biakna alimzuih mahmah khat hi. Thuakzawh hatna neihi. Thumaan in citak hi. Aminam zong itmahmah hi. Tua ahih manin kala minam ten zahtak mahmah uhhi. Ahih hang in Hindu pawlkhat leuleu in a hih leh amah hangin Muslim te tawh kilem na bawl kha ci in mudah hi. Tua amudah ten Gandhi suamlum uhhi. Gandhi asih tak ciang leitung bup in nakisa hi.
Mi asih hangin Gandhi min pen beingeilo hi.

Tanu pawl

Leave a Reply

Your email address will not be published. Required fields are marked *